Ο μύθος της «γρήγορης» παραδοσιακής εκπαίδευσης
Για δεκαετίες υπάρχει ένα ισχυρό αφήγημα στην εκπαίδευση ζώων:
ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι που βασίζονται σε πίεση, διόρθωση ή εξαναγκασμό είναι πιο γρήγορες από την εκπαίδευση με θετική ενίσχυση.
Η εντύπωση αυτή όμως δημιουργείται από μια παρεξήγηση σχετικά με το πώς λειτουργεί η μάθηση.
Η επιστήμη της συμπεριφοράς, όπως μελετάται στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς - Applied Behavior Analysis, δείχνει ότι η μάθηση επιταχύνεται όταν οι σωστές συμπεριφορές ενισχύονται συστηματικά και με ακρίβεια.
Η θετική εκπαίδευση (positive reinforcement ή Plus R) είναι μια μέθοδος που βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία.
Όταν εφαρμόζεται σωστά, είναι γρήγορη, καθαρή και σταθερή.
Τότε γιατί πολλοί πιστεύουν ότι η παραδοσιακή εκπαίδευση είναι ταχύτερη;
Η απάντηση βρίσκεται σε ένα σημαντικό σημείο:
την τέχνη της εφαρμογής.
Η διαφορά μεταξύ μηχανικής διόρθωσης και τέχνης εκπαίδευσης
Η παραδοσιακή εκπαίδευση φαίνεται γρήγορη γιατί λειτουργεί σαν ένα σύστημα αυτόματης διόρθωσης.
Η τιμωρία ή η έντονη διόρθωση μπορεί να σταματήσει μια συμπεριφορά ακόμη και όταν:
Η θετική εκπαίδευση λειτουργεί διαφορετικά.
Δεν κρύβει τα λάθη του εκπαιδευτή.
Τα αποκαλύπτει.
Για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται:
Η αναλογία: Χειρουργός vs Σφυρί
Φανταστείτε δύο τρόπους να λύσουμε ένα ιατρικό πρόβλημα.
Ο πρώτος είναι ένας χειρουργός.
Χρησιμοποιεί εξειδικευμένα εργαλεία, γνώση ανατομίας, ακρίβεια και λεπτομέρεια. Κάθε κίνηση έχει στόχο. Κάθε βήμα βασίζεται σε επιστημονική κατανόηση.
Ο δεύτερος είναι κάποιος που κρατά ένα σφυρί.
Το σφυρί είναι δυνατό.
Μπορεί να σταματήσει κάτι γρήγορα.
Αλλά δεν έχει ακρίβεια.
Αν κάτι πάει λάθος, το σφυρί απλώς χτυπά πιο δυνατά.
Πώς συνδέεται αυτό με την εκπαίδευση;
Η θετική εκπαίδευση που βασίζεται στις αρχές της Applied Behavior Analysis μοιάζει με τη δουλειά του χειρουργού.
Απαιτεί:
Η παραδοσιακή εκπαίδευση που βασίζεται κυρίως σε διορθώσεις λειτουργεί περισσότερο σαν το σφυρί.
Μπορεί να σταματήσει μια συμπεριφορά γρήγορα, αλλά δεν αναλύει απαραίτητα:
Γιατί δημιουργείται η εντύπωση της ταχύτητας;
Το σφυρί φαίνεται γρήγορο γιατί:
Όταν όμως εφαρμόζεται σωστά, δημιουργεί:
Η ουσία της αναλογίας
Το ερώτημα δεν είναι ποιο εργαλείο φαίνεται πιο γρήγορο.
Το ερώτημα είναι:
θέλουμε να χτυπήσουμε το πρόβλημα ή να το λύσουμε;
Η εκπαίδευση συμπεριφοράς δεν είναι θέμα δύναμης.
Είναι θέμα κατανόησης της μάθησης.
Τι πραγματικά επιταχύνει τη μάθηση;
Στην επιστήμη της συμπεριφοράς εξετάζουμε πάντα τρία στοιχεία:
Όταν μια συμπεριφορά ακολουθείται από κάτι που έχει αξία για το ζώο, η πιθανότητα να επαναληφθεί αυξάνεται δραματικά.
Αυτό είναι το positive reinforcement.
Το αποτέλεσμα είναι:
Γιατί δημιουργήθηκε ο μύθος;
Ο μύθος δημιουργείται γιατί πολλοί συγκρίνουν:
Αλλά αυτή δεν είναι δίκαιη σύγκριση.
Η πραγματική σύγκριση είναι:
επιστημονική εφαρμογή Plus R
vs
εκπαίδευση βασισμένη στην πίεση
Και όταν η θετική εκπαίδευση εφαρμόζεται από εκπαιδευτές που γνωρίζουν την Applied Behavior Analysis, η μάθηση είναι:
Questions & Answers – Καταρρίπτοντας τον μύθο
Q1: «Με τον πνίχτη το σκυλί μαθαίνει σε μία μέρα.»
Answer:
Δεν μαθαίνει.
Απλώς σταματά τη συμπεριφορά για να αποφύγει τη δυσφορία.
Η συμπεριφορά δεν εκπαιδεύεται — καταστέλλεται.
Q2: «Η θετική εκπαίδευση είναι πιο αργή.»
Answer:
Η θετική εκπαίδευση απαιτεί δεξιότητα στην εφαρμογή.
Όταν εφαρμόζεται σωστά, η μάθηση επιταχύνεται γιατί το ζώο επαναλαμβάνει συχνά τις σωστές συμπεριφορές.
Q3: «Τα σκυλιά χρειάζονται διορθώσεις.»
Answer:
Φυσικά, αλλά εξαρτάται τι εννοούμε όταν λέμε διόρθωση. Η σύγχρονη επιστήμη της συμπεριφοράς δείχνει ότι οι συμπεριφορές μαθαίνονται αποτελεσματικά όταν ενισχύονται οι σωστές επιλογές.
Αυτή είναι η βάση της Applied Behavior Analysis.
Q4: «Χωρίς πίεση το σκυλί δεν υπακούει.»
Answer:
Η υπακοή που βασίζεται στον φόβο είναι εύθραυστη.
Η υπακοή που βασίζεται στην ενίσχυση είναι σταθερή και κατανοητή για το ζώο.
Q5: «Οι παλιοί εκπαιδευτές ήταν πιο αποτελεσματικοί.»
Answer:
Πολλές φορές απλώς σταματούσαν τη συμπεριφορά.
Η εκπαίδευση όμως σημαίνει ότι το ζώο καταλαβαίνει τι πρέπει να κάνει και το κάνει με αυτοπεποίθηση.
Συμπέρασμα
Η θετική εκπαίδευση δεν είναι απλώς μια ευγενική προσέγγιση.
Είναι μια ταχύτατη μέθοδος εκμάθησης η οποία όταν βασίζεται στην επιστήμη της Applied Behavior Analysis, είναι:
Φιλικά
Antoine Raymon (My story)
ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι που βασίζονται σε πίεση, διόρθωση ή εξαναγκασμό είναι πιο γρήγορες από την εκπαίδευση με θετική ενίσχυση.
Η εντύπωση αυτή όμως δημιουργείται από μια παρεξήγηση σχετικά με το πώς λειτουργεί η μάθηση.
Η επιστήμη της συμπεριφοράς, όπως μελετάται στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς - Applied Behavior Analysis, δείχνει ότι η μάθηση επιταχύνεται όταν οι σωστές συμπεριφορές ενισχύονται συστηματικά και με ακρίβεια.
Η θετική εκπαίδευση (positive reinforcement ή Plus R) είναι μια μέθοδος που βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία.
Όταν εφαρμόζεται σωστά, είναι γρήγορη, καθαρή και σταθερή.
Τότε γιατί πολλοί πιστεύουν ότι η παραδοσιακή εκπαίδευση είναι ταχύτερη;
Η απάντηση βρίσκεται σε ένα σημαντικό σημείο:
την τέχνη της εφαρμογής.
Η διαφορά μεταξύ μηχανικής διόρθωσης και τέχνης εκπαίδευσης
Η παραδοσιακή εκπαίδευση φαίνεται γρήγορη γιατί λειτουργεί σαν ένα σύστημα αυτόματης διόρθωσης.
Η τιμωρία ή η έντονη διόρθωση μπορεί να σταματήσει μια συμπεριφορά ακόμη και όταν:
- ο εκπαιδευτής έχει κακό timing
- το σχέδιο εκπαίδευσης είναι ασαφές
- η επικοινωνία με το ζώο δεν είναι καθαρή
Η θετική εκπαίδευση λειτουργεί διαφορετικά.
Δεν κρύβει τα λάθη του εκπαιδευτή.
Τα αποκαλύπτει.
Για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται:
- ακριβές timing
- σωστό reinforcement
- σωστή ανάλυση της συμπεριφοράς
- κατανόηση των αρχών της Applied Behavior Analysis
Η αναλογία: Χειρουργός vs Σφυρί
Φανταστείτε δύο τρόπους να λύσουμε ένα ιατρικό πρόβλημα.
Ο πρώτος είναι ένας χειρουργός.
Χρησιμοποιεί εξειδικευμένα εργαλεία, γνώση ανατομίας, ακρίβεια και λεπτομέρεια. Κάθε κίνηση έχει στόχο. Κάθε βήμα βασίζεται σε επιστημονική κατανόηση.
Ο δεύτερος είναι κάποιος που κρατά ένα σφυρί.
Το σφυρί είναι δυνατό.
Μπορεί να σταματήσει κάτι γρήγορα.
Αλλά δεν έχει ακρίβεια.
Αν κάτι πάει λάθος, το σφυρί απλώς χτυπά πιο δυνατά.
Πώς συνδέεται αυτό με την εκπαίδευση;
Η θετική εκπαίδευση που βασίζεται στις αρχές της Applied Behavior Analysis μοιάζει με τη δουλειά του χειρουργού.
Απαιτεί:
- κατανόηση της συμπεριφοράς
- ανάλυση του περιβάλλοντος
- σωστό timing
- σωστή επιλογή ενίσχυσης
Η παραδοσιακή εκπαίδευση που βασίζεται κυρίως σε διορθώσεις λειτουργεί περισσότερο σαν το σφυρί.
Μπορεί να σταματήσει μια συμπεριφορά γρήγορα, αλλά δεν αναλύει απαραίτητα:
- γιατί συμβαίνει η συμπεριφορά
- τι πρέπει να κάνει το ζώο αντί γι’ αυτή
- πώς θα δημιουργηθεί σταθερή μάθηση
Γιατί δημιουργείται η εντύπωση της ταχύτητας;
Το σφυρί φαίνεται γρήγορο γιατί:
- δεν απαιτεί μεγάλη ακρίβεια
- λειτουργεί ακόμη και με κακή τεχνική
- καλύπτει τα λάθη της διαδικασίας
Όταν όμως εφαρμόζεται σωστά, δημιουργεί:
- καθαρή μάθηση
- σταθερές συμπεριφορές
- πραγματική κατανόηση από το ζώο
Η ουσία της αναλογίας
Το ερώτημα δεν είναι ποιο εργαλείο φαίνεται πιο γρήγορο.
Το ερώτημα είναι:
θέλουμε να χτυπήσουμε το πρόβλημα ή να το λύσουμε;
Η εκπαίδευση συμπεριφοράς δεν είναι θέμα δύναμης.
Είναι θέμα κατανόησης της μάθησης.
Τι πραγματικά επιταχύνει τη μάθηση;
Στην επιστήμη της συμπεριφοράς εξετάζουμε πάντα τρία στοιχεία:
- Antecedent (τι προηγείται)
- Behavior (η συμπεριφορά)
- Consequence (το αποτέλεσμα)
Όταν μια συμπεριφορά ακολουθείται από κάτι που έχει αξία για το ζώο, η πιθανότητα να επαναληφθεί αυξάνεται δραματικά.
Αυτό είναι το positive reinforcement.
Το αποτέλεσμα είναι:
- υψηλός ρυθμός επαναλήψεων
- καθαρή πληροφορία για το ζώο
- ενεργή συμμετοχή στη μάθηση
- σταθεροποίηση της συμπεριφοράς
Γιατί δημιουργήθηκε ο μύθος;
Ο μύθος δημιουργείται γιατί πολλοί συγκρίνουν:
- κακή εφαρμογή θετικής εκπαίδευσης
με - έντονη διορθωτική εκπαίδευση
Αλλά αυτή δεν είναι δίκαιη σύγκριση.
Η πραγματική σύγκριση είναι:
επιστημονική εφαρμογή Plus R
vs
εκπαίδευση βασισμένη στην πίεση
Και όταν η θετική εκπαίδευση εφαρμόζεται από εκπαιδευτές που γνωρίζουν την Applied Behavior Analysis, η μάθηση είναι:
- γρήγορη
- καθαρή
- και βαθιά κατανοητή από το ζώο.
Questions & Answers – Καταρρίπτοντας τον μύθο
Q1: «Με τον πνίχτη το σκυλί μαθαίνει σε μία μέρα.»
Answer:
Δεν μαθαίνει.
Απλώς σταματά τη συμπεριφορά για να αποφύγει τη δυσφορία.
Η συμπεριφορά δεν εκπαιδεύεται — καταστέλλεται.
Q2: «Η θετική εκπαίδευση είναι πιο αργή.»
Answer:
Η θετική εκπαίδευση απαιτεί δεξιότητα στην εφαρμογή.
Όταν εφαρμόζεται σωστά, η μάθηση επιταχύνεται γιατί το ζώο επαναλαμβάνει συχνά τις σωστές συμπεριφορές.
Q3: «Τα σκυλιά χρειάζονται διορθώσεις.»
Answer:
Φυσικά, αλλά εξαρτάται τι εννοούμε όταν λέμε διόρθωση. Η σύγχρονη επιστήμη της συμπεριφοράς δείχνει ότι οι συμπεριφορές μαθαίνονται αποτελεσματικά όταν ενισχύονται οι σωστές επιλογές.
Αυτή είναι η βάση της Applied Behavior Analysis.
Q4: «Χωρίς πίεση το σκυλί δεν υπακούει.»
Answer:
Η υπακοή που βασίζεται στον φόβο είναι εύθραυστη.
Η υπακοή που βασίζεται στην ενίσχυση είναι σταθερή και κατανοητή για το ζώο.
Q5: «Οι παλιοί εκπαιδευτές ήταν πιο αποτελεσματικοί.»
Answer:
Πολλές φορές απλώς σταματούσαν τη συμπεριφορά.
Η εκπαίδευση όμως σημαίνει ότι το ζώο καταλαβαίνει τι πρέπει να κάνει και το κάνει με αυτοπεποίθηση.
Συμπέρασμα
Η θετική εκπαίδευση δεν είναι απλώς μια ευγενική προσέγγιση.
Είναι μια ταχύτατη μέθοδος εκμάθησης η οποία όταν βασίζεται στην επιστήμη της Applied Behavior Analysis, είναι:
- καθαρή
- συστηματική
- και πολύ γρήγορη
Φιλικά
Antoine Raymon (My story)
|
|
|
|
|
|
