Δεν μεγαλώνουμε ανθεκτικούς σκύλους απομακρύνοντας κάθε μορφή στρες από τη ζωή τους.
Αν με ρωτούσατε ποιο είναι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που βλέπω να επαναλαμβάνεται τα τελευταία χρόνια στην ανατροφή και εκπαίδευση των σκύλων, θα σας έλεγα το εξής: η προσπάθεια να απομακρύνουμε κάθε μορφή στρες από τη ζωή τους.
Η πρόθεση είναι καλή. Οι περισσότεροι άνθρωποι αγαπούν τα ζώα τους και θέλουν να τα προστατεύσουν από οτιδήποτε θα μπορούσε να τους προκαλέσει δυσφορία. Δεν θέλουν να φοβηθούν, να αγχωθούν, να απογοητευτούν ή να πιεστούν.
Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Στα περισσότερα από 25 χρόνια που εργάζομαι με σκύλους, με άλλα ζώα, με ανθρώπους μέσα από την κλινική ψυχολογία και ως δάσκαλος εκπαιδευτών και ψυχολόγων σκύλων σε Ελλάδα και Γαλλία, έχω διαπιστώσει κάτι που επαναλαμβάνεται με εντυπωσιακή συνέπεια:
Δεν μεγαλώνουμε ανθεκτικούς σκύλους απομακρύνοντας κάθε μορφή στρες από τη ζωή τους.
Μεγαλώνουμε ανθεκτικούς σκύλους μαθαίνοντάς τους, σταδιακά και με ασφάλεια, πώς να διαχειρίζονται το στρες όταν αυτό εμφανίζεται.
Γιατί το στρες δεν είναι κάποιο λάθος της φύσης. Είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς προσαρμογής που διαθέτει κάθε ζωντανός οργανισμός.
Τι είναι πραγματικά το στρες;
Όταν ακούμε τη λέξη «στρες», συνήθως τη συνδέουμε με κάτι αρνητικό. Στην πραγματικότητα όμως, το στρες είναι ένας φυσιολογικός βιολογικός μηχανισμός που έχει εξελιχθεί για να βοηθά τον οργανισμό να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Όταν ένας σκύλος συναντά μια πρόκληση — έναν άγνωστο άνθρωπο, έναν νέο χώρο, έναν δυνατό θόρυβο, μια στιγμή αναμονής ή μια μικρή ματαίωση — ενεργοποιείται ένα νευροβιολογικό σύστημα που ονομάζεται άξονας Υποθαλάμου–Υπόφυσης–Επινεφριδίων (HPA axis).
Ο εγκέφαλος αξιολογεί το ερέθισμα, το σώμα κινητοποιείται και απελευθερώνονται ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Ο σκοπός δεν είναι να βασανιστεί ο οργανισμός. Ο σκοπός είναι να προετοιμαστεί για να ανταποκριθεί.
Το στρες, λοιπόν, δεν είναι από μόνο του πρόβλημα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το επίπεδο της πρόκλησης ξεπερνά τις δυνατότητες διαχείρισης του οργανισμού ή όταν η ενεργοποίηση γίνεται συνεχής και ανεξέλεγκτη.
Εύστρες και Δύστρες: δύο εντελώς διαφορετικά πράματα
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που γίνονται στις συζητήσεις γύρω από το στρες είναι ότι αντιμετωπίζεται ως κάτι ενιαίο.
Στην πραγματικότητα υπάρχει μια πολύ σημαντική διάκριση.
Το Εύστρες (Eustress) είναι το διαχειρίσιμο στρες που κινητοποιεί τον οργανισμό και οδηγεί σε προσαρμογή, μάθηση και ανάπτυξη.
Το Δύστρες (Distress) είναι το στρες που υπερβαίνει την ικανότητα διαχείρισης του οργανισμού και οδηγεί σε δυσφορία, αποδιοργάνωση και ενδεχομένως τραυματικές εμπειρίες.
Ένα κουτάβι που γνωρίζει έναν νέο άνθρωπο, που εξερευνά ένα άγνωστο περιβάλλον ή που μαθαίνει να περιμένει λίγα δευτερόλεπτα πριν πάρει αυτό που θέλει, βιώνει συνήθως εύστρες.
Ένας σκύλος που κατακλύζεται από ερεθίσματα, εκτίθεται βίαια σε καταστάσεις που τον τρομάζουν ή παραμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε κατάσταση φόβου, βιώνει δύστρες.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Το πρώτο χτίζει ανθεκτικότητα.
Το δεύτερο διαβρώνει την ανθεκτικότητα.
Η ζώνη βέλτιστης πρόκλησης
Στην ψυχολογία και στις επιστήμες της μάθησης υπάρχει μια αρχή γνωστή ως νόμος Yerkes–Dodson.
Η λογική της είναι απλή.
Όταν η πρόκληση είναι πολύ μικρή, δεν υπάρχει ουσιαστική μάθηση.
Όταν η πρόκληση είναι υπερβολική, η απόδοση καταρρέει.
Ανάμεσα στα δύο υπάρχει μια ζώνη βέλτιστης πρόκλησης όπου ο οργανισμός ενεργοποιείται αρκετά ώστε να μάθει και να προσαρμοστεί χωρίς να καταρρεύσει.
Το ίδιο ισχύει και για τους σκύλους.
Και οι δύο προσεγγίσεις αποτυγχάνουν.
Η ανάπτυξη συμβαίνει μέσα στη ζώνη της διαχειρίσιμης πρόκλησης.
Τι έχω δει μετά από 25+ χρόνια εμπειρίας
Αν υπάρχει ένα μοτίβο που έχω συναντήσει ξανά και ξανά, είναι ότι πολλοί σκύλοι δεν δυσκολεύονται επειδή βίωσαν υπερβολικές δυσκολίες.
Δυσκολεύονται επειδή δεν έμαθαν ποτέ να διαχειρίζονται μικρές δυσκολίες.
Έχω δει σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να περιμένουν.
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ακούνε ένα «όχι».
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ματαιώνονται.
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ρυθμίζουν μόνοι τους τη συναισθηματική τους κατάσταση.
Όταν λοιπόν η πραγματική ζωή εμφανίζεται — και αργά ή γρήγορα εμφανίζεται πάντα — αυτοί οι σκύλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με καταστάσεις για τις οποίες δεν έχουν προετοιμαστεί.
Η αναμονή γίνεται αφόρητη.
Η ματαίωση γίνεται κρίση.
Η αλλαγή γίνεται απειλή.
Και το στρες που θα μπορούσε να είναι διαχειρίσιμο μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο δύσκολο.
Ο μύθος της συνεχούς εκτόνωσης
Ένα ακόμη σημείο στο οποίο διαφωνώ συχνά με δημοφιλείς αντιλήψεις είναι η ιδέα ότι η λύση για κάθε πρόβλημα είναι να «κουράσουμε περισσότερο τον σκύλο».
Φυσικά και η σωματική δραστηριότητα είναι σημαντική.
Φυσικά και η εκτόνωση έχει αξία.
Όμως η ψυχική υγεία δεν χτίζεται μόνο μέσω της εκτόνωσης.
Η πραγματική συναισθηματική ισορροπία φαίνεται στην ικανότητα του σκύλου να μεταβαίνει ομαλά από τη διέγερση στην ηρεμία και από την ηρεμία στη διέγερση.
Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους δείκτες λειτουργικής συναισθηματικής ρύθμισης.
Ένας σκύλος που μπορεί να διεγερθεί αλλά δεν μπορεί να ηρεμήσει, δεν είναι ισορροπημένος.
Ένας σκύλος που χρειάζεται συνεχώς όλο και περισσότερη ένταση για να νιώσει ικανοποίηση, επίσης δεν είναι ισορροπημένος.
Εδώ εντάσσεται και το θέμα με το μπαλάκι.
Η συνεχής, υψηλής έντασης διέγερση μέσω επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων, όπως το να κυνηγά αδιάκοπα το μπαλάκι, μπορεί να οδηγήσει ορισμένους σκύλους σε καταστάσεις υπερδιέγερσης και σε μια μορφή καταναγκαστικής αναζήτησης διέγερσης. Όταν η δραστηριότητα διακοπεί, ο σκύλος δυσκολεύεται να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας.
Αυτό δεν είναι ανθεκτικότητα.
Είναι εξάρτηση από τη διέγερση.
Το «ναι» πριν από το «όχι»
Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που προσπαθώ να διδάξω στους ανθρώπους είναι ότι η ανοχή στη ματαίωση δεν επιβάλλεται.
Χτίζεται.
Δεν μπορώ να απαιτήσω από έναν σκύλο να αποδεχθεί περιορισμούς αν προηγουμένως δεν του έχω δώσει την ευκαιρία να εξερευνήσει τον κόσμο.
Δεν μπορώ να απαιτήσω εμπιστοσύνη αν δεν έχω πρώτα χτίσει σχέση.
Δεν μπορώ να ζητήσω αυτοέλεγχο αν δεν έχω πρώτα διδάξει επιλογές.
Για αυτό ξεκινώ λέγοντας εννέα «ναι» και ένα «όχι».
Ναι στην εξερεύνηση.
Ναι στις εμπειρίες.
Ναι στη γνωριμία με νέους ανθρώπους.
Ναι σε νέα περιβάλλοντα.
Ναι στη μάθηση.
Ναι στις επιλογές.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία χτίζεται εμπιστοσύνη.
Και μόνο τότε αρχίζω σταδιακά να αυξάνω τις απαιτήσεις.
Να εισάγω την αναμονή.
Να εισάγω τη ματαίωση.
Να εισάγω τον αυτοέλεγχο.
Ο στόχος μου είναι κάποια στιγμή να μπορώ να πω εννέα «όχι» και ένα «ναι», χωρίς ο σκύλος να καταρρέει συναισθηματικά.
Όχι επειδή παραιτήθηκε.
Όχι επειδή φοβήθηκε.
Αλλά επειδή έχει μάθει ότι το «όχι» δεν είναι απειλή.
Είναι πληροφορία.
Τι μας διδάσκει η κλινική ψυχολογία
Η αρχή αυτή δεν αφορά μόνο τους σκύλους.
Τη συναντάμε και στην ανθρώπινη ψυχολογία.
Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες ότι η πλήρης αποφυγή κάθε δυσφορίας δεν ενισχύει την ανθεκτικότητα. Αντίθετα, συχνά διατηρεί ή και ενισχύει την ευαλωτότητα απέναντι στο άγχος.
Όταν κάποιος αποφεύγει διαρκώς οτιδήποτε τον δυσκολεύει, ο εγκέφαλος δεν μαθαίνει ποτέ ότι μπορεί να το αντιμετωπίσει.
Όταν όμως εκτίθεται σταδιακά, με ασφάλεια και μέσα στα όρια των δυνατοτήτων του, δημιουργούνται νέες νευρωνικές συνδέσεις, ενισχύεται η αυτοπεποίθηση και αυξάνεται η ικανότητα διαχείρισης μελλοντικών προκλήσεων.
Η νευροπλαστικότητα δεν ενεργοποιείται μέσα στην απόλυτη άνεση.
Ενεργοποιείται όταν ο οργανισμός καλείται να προσαρμοστεί.
Αυτό ισχύει για τους ανθρώπους.
Ισχύει και για τους σκύλους.
Συμπέρασμα
Δεν θέλω σκύλους που δεν θα βιώσουν ποτέ στρες.
Αυτό είναι αδύνατο.
Η ζωή περιλαμβάνει αλλαγές, αναμονή, απογοητεύσεις, αβεβαιότητα και προκλήσεις.
Θέλω σκύλους που έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν όλα αυτά χωρίς να καταρρέουν.
Θέλω σκύλους που μπορούν να προσαρμόζονται.
Που μπορούν να περιμένουν, μπορούν να αυτορυθμίζονται, να περνούν από τη διέγερση στην ηρεμία και από την ηρεμία στη δράση χωρίς να χάνουν την ισορροπία τους.
Όταν λέω «όχι» σε έναν σκύλο, δεν θέλω να ακούει «ποτέ».
Θέλω να έχει μάθει ότι σημαίνει «όχι τώρα».
Και αυτή η δεξιότητα δεν εμφανίζεται ξαφνικά.
Χτίζεται μέσα από χιλιάδες μικρές εμπειρίες εμπιστοσύνης, αναμονής, ματαίωσης και αυτοελέγχου.
Γιατί ο στόχος μου δεν είναι να μεγαλώσω έναν σκύλο που δεν θα βιώσει ποτέ στρες.
Ο στόχος μου είναι να μεγαλώσω έναν σκύλο που θα ξέρει τι να κάνει όταν το στρες εμφανιστεί.
Αυτός είναι, κατά τη γνώμη μου, ο πραγματικός ορισμός της ανθεκτικότητας.
Αντώνης Στέφας - Raymond (My story)
Ψυχολόγος - Εκπαιδευτής Σκύλων
Διδάσκω στην Ελλάδα και τη Γαλλία, συνεργάζομαι με κλινικές στις δύο χώρες και συμμετέχω ως εξωτερικός, διαβαθμισμένος συνεργάτης σε συγκεκριμένα ερευνητικά προγράμματα του γαλλικού στρατού που αφορούν τη μελέτη των συναισθημάτων των σκύλων και τους τρόπους με τους οποίους η κατανόησή τους μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της υπηρεσίας.
Ο ρόλος μου δεν είναι να προσφέρω απόλυτες αλήθειες, αλλά να ενθαρρύνω την αναζήτηση της γνώσης.
Να υπενθυμίσω ότι η επιστήμη εξελίσσεται.
Και ότι το σημαντικότερο εργαλείο που διαθέτουμε – ως επαγγελματίες, ως κηδεμόνες και ως άνθρωποι – είναι η διάθεση να συνεχίζουμε να μαθαίνουμε.
Η πρόθεση είναι καλή. Οι περισσότεροι άνθρωποι αγαπούν τα ζώα τους και θέλουν να τα προστατεύσουν από οτιδήποτε θα μπορούσε να τους προκαλέσει δυσφορία. Δεν θέλουν να φοβηθούν, να αγχωθούν, να απογοητευτούν ή να πιεστούν.
Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Στα περισσότερα από 25 χρόνια που εργάζομαι με σκύλους, με άλλα ζώα, με ανθρώπους μέσα από την κλινική ψυχολογία και ως δάσκαλος εκπαιδευτών και ψυχολόγων σκύλων σε Ελλάδα και Γαλλία, έχω διαπιστώσει κάτι που επαναλαμβάνεται με εντυπωσιακή συνέπεια:
Δεν μεγαλώνουμε ανθεκτικούς σκύλους απομακρύνοντας κάθε μορφή στρες από τη ζωή τους.
Μεγαλώνουμε ανθεκτικούς σκύλους μαθαίνοντάς τους, σταδιακά και με ασφάλεια, πώς να διαχειρίζονται το στρες όταν αυτό εμφανίζεται.
Γιατί το στρες δεν είναι κάποιο λάθος της φύσης. Είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς προσαρμογής που διαθέτει κάθε ζωντανός οργανισμός.
Τι είναι πραγματικά το στρες;
Όταν ακούμε τη λέξη «στρες», συνήθως τη συνδέουμε με κάτι αρνητικό. Στην πραγματικότητα όμως, το στρες είναι ένας φυσιολογικός βιολογικός μηχανισμός που έχει εξελιχθεί για να βοηθά τον οργανισμό να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Όταν ένας σκύλος συναντά μια πρόκληση — έναν άγνωστο άνθρωπο, έναν νέο χώρο, έναν δυνατό θόρυβο, μια στιγμή αναμονής ή μια μικρή ματαίωση — ενεργοποιείται ένα νευροβιολογικό σύστημα που ονομάζεται άξονας Υποθαλάμου–Υπόφυσης–Επινεφριδίων (HPA axis).
Ο εγκέφαλος αξιολογεί το ερέθισμα, το σώμα κινητοποιείται και απελευθερώνονται ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Ο σκοπός δεν είναι να βασανιστεί ο οργανισμός. Ο σκοπός είναι να προετοιμαστεί για να ανταποκριθεί.
Το στρες, λοιπόν, δεν είναι από μόνο του πρόβλημα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το επίπεδο της πρόκλησης ξεπερνά τις δυνατότητες διαχείρισης του οργανισμού ή όταν η ενεργοποίηση γίνεται συνεχής και ανεξέλεγκτη.
Εύστρες και Δύστρες: δύο εντελώς διαφορετικά πράματα
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που γίνονται στις συζητήσεις γύρω από το στρες είναι ότι αντιμετωπίζεται ως κάτι ενιαίο.
Στην πραγματικότητα υπάρχει μια πολύ σημαντική διάκριση.
Το Εύστρες (Eustress) είναι το διαχειρίσιμο στρες που κινητοποιεί τον οργανισμό και οδηγεί σε προσαρμογή, μάθηση και ανάπτυξη.
Το Δύστρες (Distress) είναι το στρες που υπερβαίνει την ικανότητα διαχείρισης του οργανισμού και οδηγεί σε δυσφορία, αποδιοργάνωση και ενδεχομένως τραυματικές εμπειρίες.
Ένα κουτάβι που γνωρίζει έναν νέο άνθρωπο, που εξερευνά ένα άγνωστο περιβάλλον ή που μαθαίνει να περιμένει λίγα δευτερόλεπτα πριν πάρει αυτό που θέλει, βιώνει συνήθως εύστρες.
Ένας σκύλος που κατακλύζεται από ερεθίσματα, εκτίθεται βίαια σε καταστάσεις που τον τρομάζουν ή παραμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε κατάσταση φόβου, βιώνει δύστρες.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Το πρώτο χτίζει ανθεκτικότητα.
Το δεύτερο διαβρώνει την ανθεκτικότητα.
Η ζώνη βέλτιστης πρόκλησης
Στην ψυχολογία και στις επιστήμες της μάθησης υπάρχει μια αρχή γνωστή ως νόμος Yerkes–Dodson.
Η λογική της είναι απλή.
Όταν η πρόκληση είναι πολύ μικρή, δεν υπάρχει ουσιαστική μάθηση.
Όταν η πρόκληση είναι υπερβολική, η απόδοση καταρρέει.
Ανάμεσα στα δύο υπάρχει μια ζώνη βέλτιστης πρόκλησης όπου ο οργανισμός ενεργοποιείται αρκετά ώστε να μάθει και να προσαρμοστεί χωρίς να καταρρεύσει.
Το ίδιο ισχύει και για τους σκύλους.
- Πολύ λίγο στρες → δεν υπάρχει προσαρμογή.
- Υπερβολικό στρες → υπάρχει δυσφορία και πιθανός ψυχικός τραυματισμός.
- Μέτριο και διαχειρίσιμο στρες → δημιουργεί ανάπτυξη.
Και οι δύο προσεγγίσεις αποτυγχάνουν.
Η ανάπτυξη συμβαίνει μέσα στη ζώνη της διαχειρίσιμης πρόκλησης.
Τι έχω δει μετά από 25+ χρόνια εμπειρίας
Αν υπάρχει ένα μοτίβο που έχω συναντήσει ξανά και ξανά, είναι ότι πολλοί σκύλοι δεν δυσκολεύονται επειδή βίωσαν υπερβολικές δυσκολίες.
Δυσκολεύονται επειδή δεν έμαθαν ποτέ να διαχειρίζονται μικρές δυσκολίες.
Έχω δει σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να περιμένουν.
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ακούνε ένα «όχι».
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ματαιώνονται.
Σκύλους που δεν έμαθαν ποτέ να ρυθμίζουν μόνοι τους τη συναισθηματική τους κατάσταση.
Όταν λοιπόν η πραγματική ζωή εμφανίζεται — και αργά ή γρήγορα εμφανίζεται πάντα — αυτοί οι σκύλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με καταστάσεις για τις οποίες δεν έχουν προετοιμαστεί.
Η αναμονή γίνεται αφόρητη.
Η ματαίωση γίνεται κρίση.
Η αλλαγή γίνεται απειλή.
Και το στρες που θα μπορούσε να είναι διαχειρίσιμο μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο δύσκολο.
Ο μύθος της συνεχούς εκτόνωσης
Ένα ακόμη σημείο στο οποίο διαφωνώ συχνά με δημοφιλείς αντιλήψεις είναι η ιδέα ότι η λύση για κάθε πρόβλημα είναι να «κουράσουμε περισσότερο τον σκύλο».
Φυσικά και η σωματική δραστηριότητα είναι σημαντική.
Φυσικά και η εκτόνωση έχει αξία.
Όμως η ψυχική υγεία δεν χτίζεται μόνο μέσω της εκτόνωσης.
Η πραγματική συναισθηματική ισορροπία φαίνεται στην ικανότητα του σκύλου να μεταβαίνει ομαλά από τη διέγερση στην ηρεμία και από την ηρεμία στη διέγερση.
Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους δείκτες λειτουργικής συναισθηματικής ρύθμισης.
Ένας σκύλος που μπορεί να διεγερθεί αλλά δεν μπορεί να ηρεμήσει, δεν είναι ισορροπημένος.
Ένας σκύλος που χρειάζεται συνεχώς όλο και περισσότερη ένταση για να νιώσει ικανοποίηση, επίσης δεν είναι ισορροπημένος.
Εδώ εντάσσεται και το θέμα με το μπαλάκι.
Η συνεχής, υψηλής έντασης διέγερση μέσω επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων, όπως το να κυνηγά αδιάκοπα το μπαλάκι, μπορεί να οδηγήσει ορισμένους σκύλους σε καταστάσεις υπερδιέγερσης και σε μια μορφή καταναγκαστικής αναζήτησης διέγερσης. Όταν η δραστηριότητα διακοπεί, ο σκύλος δυσκολεύεται να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας.
Αυτό δεν είναι ανθεκτικότητα.
Είναι εξάρτηση από τη διέγερση.
Το «ναι» πριν από το «όχι»
Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που προσπαθώ να διδάξω στους ανθρώπους είναι ότι η ανοχή στη ματαίωση δεν επιβάλλεται.
Χτίζεται.
Δεν μπορώ να απαιτήσω από έναν σκύλο να αποδεχθεί περιορισμούς αν προηγουμένως δεν του έχω δώσει την ευκαιρία να εξερευνήσει τον κόσμο.
Δεν μπορώ να απαιτήσω εμπιστοσύνη αν δεν έχω πρώτα χτίσει σχέση.
Δεν μπορώ να ζητήσω αυτοέλεγχο αν δεν έχω πρώτα διδάξει επιλογές.
Για αυτό ξεκινώ λέγοντας εννέα «ναι» και ένα «όχι».
Ναι στην εξερεύνηση.
Ναι στις εμπειρίες.
Ναι στη γνωριμία με νέους ανθρώπους.
Ναι σε νέα περιβάλλοντα.
Ναι στη μάθηση.
Ναι στις επιλογές.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία χτίζεται εμπιστοσύνη.
Και μόνο τότε αρχίζω σταδιακά να αυξάνω τις απαιτήσεις.
Να εισάγω την αναμονή.
Να εισάγω τη ματαίωση.
Να εισάγω τον αυτοέλεγχο.
Ο στόχος μου είναι κάποια στιγμή να μπορώ να πω εννέα «όχι» και ένα «ναι», χωρίς ο σκύλος να καταρρέει συναισθηματικά.
Όχι επειδή παραιτήθηκε.
Όχι επειδή φοβήθηκε.
Αλλά επειδή έχει μάθει ότι το «όχι» δεν είναι απειλή.
Είναι πληροφορία.
Τι μας διδάσκει η κλινική ψυχολογία
Η αρχή αυτή δεν αφορά μόνο τους σκύλους.
Τη συναντάμε και στην ανθρώπινη ψυχολογία.
Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες ότι η πλήρης αποφυγή κάθε δυσφορίας δεν ενισχύει την ανθεκτικότητα. Αντίθετα, συχνά διατηρεί ή και ενισχύει την ευαλωτότητα απέναντι στο άγχος.
Όταν κάποιος αποφεύγει διαρκώς οτιδήποτε τον δυσκολεύει, ο εγκέφαλος δεν μαθαίνει ποτέ ότι μπορεί να το αντιμετωπίσει.
Όταν όμως εκτίθεται σταδιακά, με ασφάλεια και μέσα στα όρια των δυνατοτήτων του, δημιουργούνται νέες νευρωνικές συνδέσεις, ενισχύεται η αυτοπεποίθηση και αυξάνεται η ικανότητα διαχείρισης μελλοντικών προκλήσεων.
Η νευροπλαστικότητα δεν ενεργοποιείται μέσα στην απόλυτη άνεση.
Ενεργοποιείται όταν ο οργανισμός καλείται να προσαρμοστεί.
Αυτό ισχύει για τους ανθρώπους.
Ισχύει και για τους σκύλους.
Συμπέρασμα
Δεν θέλω σκύλους που δεν θα βιώσουν ποτέ στρες.
Αυτό είναι αδύνατο.
Η ζωή περιλαμβάνει αλλαγές, αναμονή, απογοητεύσεις, αβεβαιότητα και προκλήσεις.
Θέλω σκύλους που έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν όλα αυτά χωρίς να καταρρέουν.
Θέλω σκύλους που μπορούν να προσαρμόζονται.
Που μπορούν να περιμένουν, μπορούν να αυτορυθμίζονται, να περνούν από τη διέγερση στην ηρεμία και από την ηρεμία στη δράση χωρίς να χάνουν την ισορροπία τους.
Όταν λέω «όχι» σε έναν σκύλο, δεν θέλω να ακούει «ποτέ».
Θέλω να έχει μάθει ότι σημαίνει «όχι τώρα».
Και αυτή η δεξιότητα δεν εμφανίζεται ξαφνικά.
Χτίζεται μέσα από χιλιάδες μικρές εμπειρίες εμπιστοσύνης, αναμονής, ματαίωσης και αυτοελέγχου.
Γιατί ο στόχος μου δεν είναι να μεγαλώσω έναν σκύλο που δεν θα βιώσει ποτέ στρες.
Ο στόχος μου είναι να μεγαλώσω έναν σκύλο που θα ξέρει τι να κάνει όταν το στρες εμφανιστεί.
Αυτός είναι, κατά τη γνώμη μου, ο πραγματικός ορισμός της ανθεκτικότητας.
Αντώνης Στέφας - Raymond (My story)
Ψυχολόγος - Εκπαιδευτής Σκύλων
Διδάσκω στην Ελλάδα και τη Γαλλία, συνεργάζομαι με κλινικές στις δύο χώρες και συμμετέχω ως εξωτερικός, διαβαθμισμένος συνεργάτης σε συγκεκριμένα ερευνητικά προγράμματα του γαλλικού στρατού που αφορούν τη μελέτη των συναισθημάτων των σκύλων και τους τρόπους με τους οποίους η κατανόησή τους μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της υπηρεσίας.
Ο ρόλος μου δεν είναι να προσφέρω απόλυτες αλήθειες, αλλά να ενθαρρύνω την αναζήτηση της γνώσης.
Να υπενθυμίσω ότι η επιστήμη εξελίσσεται.
Και ότι το σημαντικότερο εργαλείο που διαθέτουμε – ως επαγγελματίες, ως κηδεμόνες και ως άνθρωποι – είναι η διάθεση να συνεχίζουμε να μαθαίνουμε.
Ψυχολογία Σκύλων
|
Εκπαίδευση Σκύλων +R
|
Ανώτερη Διαισθητική Επικοινωνία
|
Επαναφορά Επιθετικών Σκύλων
|
|
|
|
